Print Shortlink

Wystąpienie na 24. posiedzeniu Senatu RP na temat „Program działalności legislacyjnej i prac Komisji na 2009 r.”

Panie Marszałku, Pani Komisarz,
Panie Ministrze, Panie i Panowie Senatorowie,

Dzisiaj rozpatrujemy Program działalności legislacyjnej i prac Komisji Europejskiej na 2009 r. Co roku Komisja Europejska przekazuje parlamentom narodowym plan legislacyjny i program pracy na kolejny rok, oczekując uwag i opinii. Ta debata jest już czwartą na ten temat. Jednak różni się ona zasadniczo od poprzednich, ponieważ po raz pierwszy uczestniczy w niej przedstawiciel Komisji Europejskiej – autor dokumentu, nad którym będziemy debatować. Cieszę się bardzo, że gościmy dziś panią komisarz Danutę Hübner. Jestem usatysfakcjonowany także dlatego, że wielokrotnie zgłaszałem postulat przedstawiania programu KE przez samych jego autorów i możliwości bezpośredniego zadawania im pytań przez senatorów.

Nasza dzisiejsza debata jest jedną z trzech w ciągu roku okazji przedstawienia na forum całego Senatu problematyki unijnej. Ma to miejsce podczas debaty plenarnej nad Roczną Strategią Polityczną Komisji Europejskiej na kolejny rok oraz dwukrotnie, nad przedstawianą przez Radę Ministrów Informacją o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w pracach Unii Europejskiej.

Celem naszej debaty, obok zgłoszenia uwag i opinii, jest również wskazanie w programie legislacyjnym i prac KE projektów, które chcielibyśmy poddać kontroli na zgodność z zasadami pomocniczości i proporcjonalności. Ten rodzaj aktywności parlamentów pozwala wpływać na proces decyzyjny w Unii i przyczynia się do zmniejszenia w niej tzw. deficytu demokracji. Uznanie bowiem projektów za niezgodne z zasadą pomocniczości jest równoznaczne z ich oceną jako zbyt głęboko ingerujących w obszary, w których decydować mogą poszczególne państwa we własnym zakresie. Zasada proporcjonalności zostaje naruszona, gdy zakres i forma działania Unii wykracza poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia konkretnego celu. Takie stanowisko zajmuje również Konferencja Komisji Wyspecjalizowanych w Sprawach Wspólnotowych COSAC, w której pracach uczestniczę. Zaleca ona, aby po przedstawieniu programu legislacyjnego i programu pracy KE na następny rok, parlamenty narodowe wytypowały projekty aktów prawnych, które chciałyby poddać testowi zgodności z zasadami pomocniczości i proporcjonalności.

Program działalności legislacyjnej i pracy Komisji Europejskiej na 2009 r. był dyskutowany na posiedzeniu Komisji Spraw Unii Europejskiej w dniu 10 grudnia br. Komisja zapoznała się z nim i nie wniosła do niego uwag, uznając że wszystkie strategiczne cele (dobrobyt, solidarność, bezpieczeństwo, wzmocnienie roli Europy w świecie) pozostają nadal aktualne i są realizowane. Uwagi będą się pojawiały przy omawianiu propozycji konkretnych aktów legislacyjnych.

Nie będę omawiać szczegółowo programu działalności legislacyjnej i programu prac KE na nadchodzący rok, gdyż zrobili to już moi przedmówcy. Chciałbym tylko zwrócić uwagę na okoliczności, które odcisnęły swe piętno zarówno na hierarchii zagadnień uznanych przez Komisję za priorytetowe, jak i na konieczność dostosowania sposobu działania Unii w najbliższych latach do zmieniających się warunków.

Kryzys gospodarczy spowodował, że cele związane ze wzrostem gospodarczym i zachowaniem stabilności finansowej zdominowały program Komisji na 2009 r., a inne stojące przed Unią wyzwania zeszły jakby na dalszy plan.

KE starała się koordynować opracowanie planów stabilizacyjnych i zasad pomocy państwa przez poszczególne państwa członkowskie w sposób zgodny z regułami jednolitego rynku. Jednak trudno tu nie wspomnieć, że zasady te nie wszędzie zostały zastosowane jednolicie, o czym świadczy pomoc publiczna przyznana upadającym instytucjom finansowym, wobec odmówienia tej pomocy polskim stoczniom.

Komisja Spraw Unii Europejskiej Senatu, której mam zaszczyt przewodniczyć, stara się też inicjować debaty dotyczące problemów, przed którymi staje Europa, a z nią Polska. W związku z tym, już we wrześniu przystąpiliśmy do organizacji konferencji na temat skutków ogólnoświatowego kryzysu finansowego dla polskiej gospodarki i sposobów im zaradzenia. Muszę więc nie bez satysfakcji stwierdzić, że w ten sposób wpisaliśmy się z wyprzedzeniem w program prac Komisji Europejskiej.

Również inna kwestia, uznana w programie na 2009 r. za priorytetową, była przedmiotem szczególnej uwagi naszej komisji, mianowicie – zmiany klimatyczne i zrównoważony rozwój. Długoterminowa wizja wykorzystania zasobów naturalnych Europy pozwoli w 2009 r. na stworzenie przez KE koncepcji zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, w skład którego wejdzie polityka ochrony środowiska, polityka rolna i polityka rybołówstwa. W zeszłym roku, podobnie jak w latach poprzednich, nasza Komisja Spraw Unii Europejskiej bardzo starannie analizowała te zagadnienia, zdając sobie sprawę, jak istotne są one dla Polski. Toteż zawarte w programie Komisji Europejskiej sformułowanie, że 2009 rok będzie decydujący dla działań na rzecz zwalczania zmian klimatycznych, uświadamia nam, że przyszły rok będzie i dla nas rokiem bardzo pracowitym. Sukces Polski na ostatnim szczycie w Brukseli powinien wzmocnić naszą wolę działania, którego zwieńczeniem, już na poziomie globalnym, będzie Konwencja ONZ ds. zmian klimatu w Kopenhadze w grudniu 2009 r. Należy przy tym pamiętać, aby kierować się zasadą wyważenia proporcji między ambicją Unii zostania liderem w tej dziedzinie, a koniecznością zachowania konkurencyjności gospodarek poszczególnych krajów członkowskich.

Wśród zadań związanych z ochroną środowiska Komisja Europejska wyodrębniła jako priorytetowe opracowanie strategii UE dla regionu Morza Bałtyckiego, co ma się przyczynić do stworzenia regionu bezpiecznego i zrównoważonego ekologicznie. Pozwala to żywić nadzieję, że zgodnie z tym celem zostaną także potraktowane takie projekty, jak Gazociąg Północny, stojący z tą koncepcją w jaskrawej sprzeczności.

Na uznanie zasługuje decyzja Komisji Europejskiej, uznająca inicjatywę polsko-szwedzką, w sprawie wymiaru wschodniego Unii Europejskiej, która została ogłoszona w czasie spotkania naszej komisji z panią komisarz Benitą Ferrero-Walldner w dniu 27 listopada br.

Jednym z priorytetów Komisji Europejskiej w przyszłym roku mają być też działania związane z poprawą sytuacji konsumentów. Przywiązujemy do tej tematyki bardzo dużą wagę, czasem reprezentując inny pogląd niż Komisja Europejska. Jeśli chodzi, na przykład, o kwestię bezpieczeństwa żywności, Komisja Spraw Unii Europejskiej wielokrotnie wyrażała swoje poparcie dla stanowiska rządu, przeciwnego wprowadzaniu na polski rynek artykułów modyfikowanych genetycznie.

Kończąc, chcę również zaproponować Wysokiej Izbie, zgodnie z sugestią ekspertów naszej komisji, aby w przyszłym roku poddać testowi na zgodność z zasadą pomocniczości i proporcjonalności:
1. Projekt dyrektywy dot. zmniejszenia obciążeń związanych z rachunkowością w odniesieniu do małych przedsiębiorstw
2. Decyzja ramowa dot. praw procesowych w postępowaniu karnym.

Na zakończenie chcę podkreślić, że w 2009 r. zarówno przed Unią Europejską jako całością, jak i przed polskim rządem oraz przed nami – parlamentarzystami stoją bardzo poważne wyzwania. Miejmy nadzieję, że im sprostamy i że pomoże nam w tym bieżący i bezpośredni kontakt z przedstawicielami Komisji Europejskiej, zapoczątkowany udziałem w naszej debacie pani komisarz Danuty Hübner.